Ανίχνευση και επιδημιολογική διερεύνηση της παρουσίας Legionella στο υδάτινο περιβάλλον

Τα είδη του βακτηριδίου Legionella κατανέμονται ευρέως στα υδάτινα περιβάλλοντα, φυσικά και τεχνητά και στο έδαφος. Η πρόληψη και ο έλεγχος της λοίμωξης από Legionella στα νοσοκομειακά ιδρύματα περιλαμβάνει μεταξύ των άλλων μέτρων και τον περιβαλλοντικό έλεγχο με την διενέργεια δειγματοληψιών.Το πρόγραμμα των δειγματοληψιών μπορεί να είναι σχεδιασμένο έτσι ώστε να πραγματοποιείται μία γενικότερη αξιολόγηση του βαθμού επιμόλυνσης του δικτύου νερού στο νοσοκομείο, ή να πραγματοποιείται για την ανίχνευση της παρουσίας του βακτηριδίου κατά τη διάρκεια επιδημιολογικής διερεύνησης κλινικών περιστατικών.Στην παρούσα έρευνα πραγματοποιήθηκε περιβαλλοντική επιτήρηση 7 νοσηλευτικών ιδρυμάτων της περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης στα πλαίσια της πρόληψης της νόσου των λεγεωναρίων. Διερευνήθηκε ο επιπολασμός των βακτηριδίων Legionella spp., ο συσχετισμός της παρουσίας τους με φυσικοχημικούς παράγοντες και άλλους μικροοργανισμούς και η μοριακή επιδημιολογία των στελεχών τόσο στην περιφέρεια της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης συνολικά όσο και για κάθε νοσοκομείο ξεχωριστά. Συνολικά ελήφθησαν 663 δείγματα νερού κατά την περίοδο 2007-2011 , από τα οποία 629 ανήκαν στο δίκτυο ύδρευσης και τα 35 στο κλιματιστικό σύστημα των ιδρυμάτων. Η επιλογή των σημείων και ο αριθμός των δειγμάτων για κάθε νοσηλευτικό ίδρυμα βασίστηκαν στην πολυπλοκότητα του κάθε δικτύου και στο είδος των ασθενών που φιλοξενούσαν οι αντίστοιχες κλινικές. Έγινε καταγραφή των σημείων δειγματοληψίας και μετρήθηκαν η θερμοκρασία του νερού και το υπολειπόμενο χλώριο σε κάθε δείγμα.Από τα 663 δείγματα, παρουσία βακτηριδίων Legionella spp. ανιχνεύθηκε στα 120 σε ποσοστό 18%, από τα οποία απομονώθηκαν 121 στελέχη και από τα 7 (100%) νοσηλευτικά ιδρύματα. Το επικρατέστερο είδος που απομονώθηκε ήταν το είδος Legionella pneumophila οροτύπου 2-15 σε ποσοστό 62%, ακολούθησε το είδος Legionella pneumophila οροτύπου 1 με 36% και τέλος τα είδη Legionella spp. εκτός από pneumophila με 2%. Στην συνέχεια διερευνήθηκε η μοριακή επιδημιολογία των απομονωθέντων στελεχών του δυνητικά παθογόνου είδους Legionella pneumophila μέσω δύο μοριακών μεθόδων τυποποίησης, της RAPD και της ανεύρεσης της αλληλουχίας των βάσεων τριών γονιδίων-στόχων. Οι αλληλουχίες των απομονωθέντων στελεχών συγκρίθηκαν τόσο μεταξύ τους, όσο και με άλλες της Διεθνούς Τράπεζας Γονιδιωμάτων (GenBank) και η γενετική συσχέτισή τους αντικατοπτρίστηκε σε γενετικά δενδρογράμματα. Η μοριακή τυποποίηση διαχώρισε τα απομονωθέντα στελέχη σε 6 διαφορετικά γενοτυπικά προφίλ, εκ τον οποίων το ένα εμφάνισε και στα τρία γονίδια 100% ομοιότητα με το στέλεχος Paris. Σε κάθε νοσηλευτικό ίδρυμα εμφανίζονταν στελέχη L. pneumophila ορισμένου γενοτύπου (συγκεκριμένου για κάθε νοσοκομείο), που επικρατούσαν διαχρονικά ή εμφανίζονταν περιστασιακά. Εξαίρεση αποτέλεσε ένας γενότυπος στον οποίο περιλαμβάνονταν στελέχη από δύο νοσοκομεία.Η μοριακή τυποποίηση κατέληξε σε δύο κύρια συμπεράσματα όσον αφορά τον πληθυσμό στελεχών L. pneumophila, ήτοι ότι α) στην περιφέρεια της ΑΜΘ τα στελέχη εμφανίζουν υψηλού βαθμού γενετική ετερογένεια και ότι β) εντός κάθε νοσηλευτικού ιδρύματος τα στελέχη εμφανίζουν μακρόχρονη γενετική ομοιογένεια.