Sjálfsprottin innanskúmsblæðing - yfirlitsgrein

inngangurSjálfsprottin innanskúmsblaeðing (SIB) er blaeðing inn í innanskúmsholið (subarachnoidal space) án þess að um áverka sé að raeða.AEðagúlar eru orsökin í um 80% til fella.Aðrar ástaeður eru meðal annars aeðamissmíð (arteriovenous malformation), blóðþynningarmeðferð, aeða bólga og aexli í heilavef (sjá töflu I).SIB er algengasta ástaeða heilablóðfalls hjá ungu fólki.Nálaegt helmingur sjúklinga með SIB deyr af völdum sjúkdómsins. 1 Af þeim sem lifa af kemst eingöngu helmingur í fulla vinnu aftur og margir búa við skert lífsgaeði.Því er um mjög alvarlegan sjúkdóm að raeða.Í endurblaeðingu felst mesta bráðahaettan.Fyrstu viðbrögð beinast því að lokun aeðagúlsins, annaðhvort með innanaeðahnoðrun (endovascular coiling) með platínuþráðum eða að klemma er sett á aeðagúlinn í opinni höfuðaðgerð (clipping). 1 Algengasti fylgikvilli SIB er aeðasamdráttur sem getur leitt til heilablóðþurrðar.Þá áhaettu er haegt að minnka með gjöf kalsíumhemilsins nímódipíns og með því að halda uppi góðum fylliþrýstingi aeða.Vatnshöfuð er annar fylgikvilli sem haegt er að meðhöndla tímabundið með fráflaeðislegg (ventricular drainage) eða varanlegum ventli (ventriculo-peritoneal shunt). FaraldsfraeðiÍ flestum rannsóknum er nýgengi SIB 67 tilfelli á ári á hverja 100.000 íbúa. 2, 3Þrefalt haerri nýgengistölum er lýst í rannsóknum frá Finnlandi og Japan. 2 Þó að nýgengið aukist með aldri er helmingur sjúklinga yngri en 55 ára. 3 Meðalaldur við rof aeðagúls er um 50 ár.Í nokkrum rannsóknum hefur nýgengið verið allt að tvöfalt haerra hjá konum en körlum. 1 Sjálfsprottin innanskúmsblaeðing er blaeðing inn í innanskúmshol án þess að um áverka sé að raeða.AEðagúlar eru orsökin í 80% tilfella.Aðrar ástaeður eru aeðamissmíð, blóðþynningarmeðferð, aeðabólga og aexli í heilavef.Sjálfsprottin innanskúmsblaeðing er algengasta ástaeða heilablóðfalls hjá ungu fólki.Nálaegt helmingur sjúklinga deyr