Explaining the Conceptual Structure of Urban Regeneration Impacts on Enhancing the Dimensions of Resilience (Case Study: Golshan Neighborhood, District 4 of Tehran)

بازآفرینی شهری یکی از رویکردهای مهم مدیریت شهری برای بهبود بافت‌های فرسوده و مسئله‌دار به شمار می‌رود. این بافت‌ها معمولاً با فرسودگی، نابسامانی کالبدی، افت کیفیت زندگی و ناامنی مواجه‌اند و این مشکلات در مجموع تاب‌آوری شهری را در ابعاد مختلف کاهش می‌دهند. محله گلشن در منطقه ۴ تهران نیز ازجمله محله‌هایی است که با چالش‌های متعدد روبه‌روست و بررسی نقش برنامه‌های بازآفرینی در ارتقای تاب‌آوری آن ضرورت دارد. هدف این پژوهش سنجش تأثیر اقدامات بازآفرینی بر ابعاد گوناگون تاب‌آوری و ارائه الگویی مناسب برای توسعه بازآفرینی در این محله است. داده‌های پژوهش به روش‌های کتابخانه‌ای و میدانی گردآوری شد و جامعه آماری شامل ۳۰ کارشناس آشنا با شرایط محله بود. در مرحله نخست، کارشناسان میزان اثرگذاری برنامه‌های بازآفرینی بر شاخص‌های تاب‌آوری اقتصادی، اجتماعی–فرهنگی، کالبدی و نهادی را ارزیابی و پروژه‌ها را تأیید یا رد کردند. سپس با استفاده از مدل فرا-SWOT، تحلیل و برنامه‌ریزی راهبردی انجام گرفت تا جایگاه هر یک از اقدامات بازآفرینی و نحوه تقویت آن‌ها مشخص شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که برنامه‌های بازآفرینی تنها تأثیرات مثبت محدود و نسبتاً ضعیفی در ابعاد اجتماعی–فرهنگی و اقتصادی داشته‌اند، در حالی که در ابعاد نهادی و کالبدی اثرات منفی محدود مشاهده شده است. در مجموع، میزان تأثیرگذاری بازآفرینی در محله گلشن اندک ارزیابی می‌شود. در نهایت، مدل مفهومی توسعه بازآفرینی ارائه شد که چهار دسته عوامل پیش‌ران، بسترساز، توسعه‌دهنده و پشتیبان را در بر می‌گیرد و این عوامل در ارتباطی منسجم، فرآیند بازآفرینی و ارتقای تاب‌آوری محله را هدایت می‌کنند.