Προσδιορισμός πρωτεϊνών φαρμακευτικής αντίστασης και τοποϊσομερασών Ι και ΙΙ σε ασθενείς με καρκίνο παχέος εντέρου που έχουν υποβληθεί σε χημειοθεραπεία

Σκοπός: O προσδιορισμός των μεταβολών που προκαλεί η χημειοθεραπεία με 5-φθοριοουρακίλη στις πρωτεΐνες φαρμακευτικής αντίστασης Pgp, MRP, LRP και στις τοποϊσομεράσες Ι και ΙΙα, σε ασθενείς με καρκίνο παχέος εντέρου. Ασθενείς και μέθοδοι: Η μελέτη περιλαμβάνει 40 ασθενείς με καρκίνο παχέος εντέρου που υποβλήθηκαν αρχικά σε χειρουργική επέμβαση αφαίρεσης του πρωτοπαθούς όγκου, έλαβαν χημειοθεραπεία με λευκοβορίνη και 5-φθοριουρακίλη σύμφωνα με το σχήμα της Mayo Clinic, και στην πορεία υποτροπίασαν, οπότε και υποβλήθηκαν σε δεύτερη χειρουργική επέμβαση. Έγινε ανοσοϊστοχημικός προσδιορισμός των Pgp, MRP, LRP και των τοποϊσομερασών Ι και ΙΙα, με κατάλληλα μονοκλωνικά ανισώματα, σε τομές παραφίνης από δύο ιστολογικές εξετάσεις για κάθε ασθενή (μία από την πρώτη χειρουργική επέμβαση, δηλαδή τον πρωτοπαθή όγκο, και μία από τη δεύτερη χειρουργική επέμβαση, δηλαδή την υποτροπή). Η ανοσοϊστοχημική χρώση εκτιμήθηκε με βάση το ποσοστό των θετικά χρωσθέντων κυττάρων τόσο ημιποσοτικά (με σταυρούς), όσο και ποσοτικά, με πρόγραμμα ανάλυσης εικόνας. Η μη παραμετρική στατιστική δοκιμασία κατά ζεύγη X2 (McNemar's paired chi-square) χρησιμοποιήθηκε για την εκτίμηση πιθανής μεταβολής των υπό μελέτη πρωτεϊνών μετά τη χημειοθεραπεία με 5-φθοριουρακίλη, με βάση την ημιποσοτική (με σταυρούς) εκτίμηση της ανοσοϊστοχημικής χρώσης. Η επίσης μη παραμετρική στατιστική δοκιμασία Wilcoxon για παρατηρήσεις κατά ζεύγη (Wilcoxon matched-pairs signed-ranks test) χρησιμοποιήθηκε για την εκτίμηση πιθανής μεταβολής των υπό μελέτη πρωτεϊνών μετά τη χημειοθεραπεία με 5-φθοριουρακίλη, με βάση την ποσοτική (με ανάλυση εικόνας) εκτίμηση της ανοσοϊστοχημικής χρώσης. Αποτελέσματα: Η Pgp, η MRP και η LRP δεν εμφάνισαν στατιστικά σημαντική μεταβολή τόσο με τον ημιποσοτικό (p=0.5959, p=0.5403 και p=0.2301 αντίστοιχα), όσο και με τον ποσοτικό (p=0.476, p=0.643 και p=0.122 αντίστοιχα) προσδιορισμό. Αντίθετα, η τοποϊσομεράση ΙΙα και η τοποϊσομεράση Ι εμφάνισαν λίαν στατιστικώς σημαντική αύξηση μετά τη χημειοθεραπεία με 5-φθοριουρακίλη (p<0.0001 τόσο με τον ημιποσοτικό όσο και με τον ποσοτικό προσδιορισμό). Συζήτηση: Η αύξηση της τοποϊσομεράσης ΙΙα στα καρκινικά κύτταρα μετά τη χημειοθεραπεία με 5-φθοριοουρακίλη δε φαίνεται να έχει κλινική σημασία. Το ένζυμο αυτό αποτελεί στόχο της δράσης πολλών γνωστών αντινεοπλασματικών φαρμάκων, όπως οι ανθρακυκλίνες και οι επιποδοφυλλοτοξίνες, τα οποία δεν έχουν θέση στη χημειοθεραπεία του καρκίνου παχέος εντέρου και τα οποία υπόκεινται στη δράση της Pgp, της MRP και της LRP. Η αύξησή της τοποϊσομεράσης Ι μετά από χημειοθεραπεία με 5-φθοριοουρακίλη έχει πιθανότατα και κλινική σημασία, αφού το ένζυμο αυτό αποτελεί στόχο της δράσης της ιρινοτεκάνης, ενός αντινεοπλασματικού φαρμάκου με ευρεία χρήση στο μεταστατικό καρκίνο παχέος εντέρου. Η ιρινοτεκάνη δεν υπόκειται στους μηχανισμούς της πολλαπλής φαρμακευτικής αντίστασης.